Sygnały myśliwskie

Słuch muzyczny nie tylko przydaje się artystom i muzykom, nie bez znaczenia jest w kręgu myśliwych. W jaki sposób komunikować się mają uczestnicy polowań zaszyci w leśnej głuszy? Sygnały myśliwskie powstały z odwiecznej potrzeby komunikowania się uczestników łowów. Nie wolno przy tym zapominać, że dźwiękom tym przypisuje się walor obrzędowy i artystyczny.

Sygnalistyka myśliwska powstawała na początku w oparciu o piszczałki wytwarzane z kości, następnie zastępowane przez instrumenty wykonywane z rogów zwierząt. To pochodzenie znalazło potwierdzenie we spółczesnym określaniu metalowych instrumentów, które noszą miano rogów. Co ciekawe rozkwit sygnalistyki łowieckiej na ziemiach polskich upatrywany jest na okres od średniowiecza do końca XVIII w. Wtedy to używano blisko 100 różnych sygnałów, co usprawniało prowadzenie ogromnych polowań. Niestety upadek Rzeczpospolitej przyniósł kres sygnałów myśliwskich, ponieważ były one elementem kultury narodowej. Odrodzenie sygnalistyki nastąpiło w XIX wieku.

Co słychać obecnie w kniei? Wiele jest niedużych blaszanych instrumentów, tzw. rogów Plessa. Rzadziej grają duże francuskie rogi parforce, używane pierwotnie do polowań konnych. Sporadycznie tradycyjne rogi, wykonane z urożenia dużych zwierząt, najczęściej bawołu. Jak podkreślają znawcy sygnalistyki, wraz z zapisem nutowym istnieje obecnie 60 sygnałów myśliwskich, lecz w rzeczywistości używanych jest tylko kilkanaście. Stosowany jest wśród nich podział na: sygnały informacyjne i obrzędowo-uroczyste. Inny podział uwzględnia następującą kwalifikację: sygnały porozumiewawcze (pobudka, posiłek, zbiórka myśliwych, powitanie, apel na łowy, naganka naprzód, stój, zakaz strzału w miot, rozładuj broń), hejnały (pasowanie myśliwskie, koniec polowania, ryś lub wilk na rozkładzie, łoś na rozkładzie, jeleń na rozkładzie, daniel na rozkładzie, sarna na rozkładzie, dzik na rozkładzie, muflon na rozkładzie, lis na rozkładzie, jenot na rozkładzie, drapieżnik na rozkładzie, zając na rozkładzie, pióro na rozkładzie), fanfary (Darz Bór, Hejnał kynologiczny, Na cześć Św. Huberta, Dla króla polowania).

Jak istotne są sygnały w sztuce myśliwskiej świadczą choćby konkursy, w których oceniane są wskazane umiejętności. Warto tu wspomnieć choćby Międzynarodowy Przegląd Muzyki Łowieckiej „O róg Wojskiego”. Nie każdy z myśliwych przecież potrafi wydobyć z instrumentu odpowiedni dźwięk nawołujący do polowania lub zwiastujący jego koniec. Sygnalistyka myśliwska to unikatowy znak odrębności kulturowej tworzonej przez miłośników polowań.

Sygnały Myśliwskie