Zwyczaje myśliwskie

Zwyczaje myśliwskie są ważną częścią polskiej tradycji łowieckiej. Ich ogromna większość ma charakter niepisany, choć przepisy prawa łowieckiego odnoszą się do nich w wielu miejscach. W polskiej tradycji ich rola jest tak duża, że ich znajomość stanowi ważną część szkolenia przyszłych myśliwych. Przedstawiamy najważniejsze z polskich zwyczajów myśliwskich.

Jednym z najciekawszych i najpiękniejszych zwyczajów myśliwskich jest obrzęd nagradzania złomem upolowanej zwierzyny grubej. Złom to kawałek odłamanej z drzewa (najczęściej iglastego) gałązki, której pierwszą część wkłada się zwierzynie do gęby, drugą zakrywa ranę powstałą po wlocie kuli, a trzecią, po umoczeniu w farbie wręcza się na nożu myśliwskim myśliwemu, który przyjmuje złom z odkrytą głową i umieszcza go za wstążką kapelusza.

Innym zwyczajem związanym z upolowaną zwierzyną jest pokot. Pokot to uroczyste zwieńczenie polowania, polegające na ułożeniu ubitej zwierzyny w specjalny sposób i z zachowaniem określonej hierarchii na gałęziach z drzew iglastych (choć można skorzystać z drzew liściastych, a nawet trawy). Zwierzynę układa się na prawym boku głową w kierunku myśliwych. Po drugiej stronie pokotu staje naganka. Kolejność jest następująca: jeleń, daniel, dzik, sarna, lis i inne drapieżniki futerkowe, zające, króliki, i pióro czyli ptactwo łowne. Następnie odgrywa się sygnał „Zbiórka myśliwych”. Myśliwi stoją z bronią na ramieniu. Prowadzący polowanie składa wtedy raport z polowania oraz ogłasza kto został królem, wicekrólem a także „pudlarzem”. Na zakończenie odgrywa się sygnały odpowiednie do upolowanych zwierząt – „dzik na rozkładzie”, „sarna na rozkładzie” itp.

Najważniejszym dla młodego myśliwego obrzędem jest ślubowanie, które przypomina ślubowanie rycerskie. Zorganizować je można przy różnych okazjach zbierania się myśliwych, najlepiej jednak przeprowadzić ceremonię na polowaniu zbiorowym. Ślubowanie prowadzi ten spośród zgromadzonych myśliwych, który jest najwyższy rangą. Wygląda ono w ten sposób, iż przed szereg myśliwych występuje młody myśliwy, z odkrytą głową klęka na lewe kolano twarzą zwróconą w stronę mistrza ceremonii. Broń trzyma w lewej ręce opartą stopką o ziemię. Za ślubującym stoi jego opiekun kładący swą prawą rękę na lewym ramieniu ślubującego. Po jego prawej stronie stoją w szeregu myśliwi. Po wygłoszeniu roty przysięgi ślubujący wstaje, a prowadzący ceremonię podaje mu rękę wypowiadając formułę: Na chwałę polskiego łowiectwa bądź prawym myśliwym, niech ci bór darzy! Zebrani myśliwi odpowiadają: Darz bór sygnalista odgrywa sygnał o tej samej nazwie.
Rota ślubowania przedstawia się następująco: Przystępując do grona polskich myśliwych ślubuję uroczyście przestrzegać sumiennie praw łowieckich, postępować zgodnie z zasadami etyki łowieckiej, zachowywać tradycje polskiego łowiectwa, chronić przyrodę ojczystą, dbać o dobre imię Polskiego Związku Łowieckiego i godność polskiego myśliwego.

Jeszcze innym zwyczajem związanym z łowiecką inicjacją jest pasowanie czyli chrzest myśliwski. Dokonuje się go po upolowaniu przez myśliwego pierwszej sztuki zwierzyny (w niektórych wariantach po pierwszym upolowaniu zwierzyny każdego gatunku). Najczęściej okazją do pasowania jest polowanie zbiorowe. Ceremonię rozpoczyna się od odegrania sygnału „Pasowanie”. Myśliwi zdejmują wtedy czapki z głów. Myśliwy klęka podobnie jak w przypadku ślubowania kładąc kapelusz przy łbie upolowanej zwierzyny. Następnie najstarszy rangą myśliwy znaczy mu czoło krwią upolowanej zwierzyny, wypowiadając następujące słowa: Pasuję cię na rycerza Świętego Huberta, bądź prawym, mężnym i uczciwym myśliwym.

Myśliwskie zwyczaje obejmują również wyjątkowe rodzaje polowań, do których zaliczają się polowanie hubertowskie, polowanie wigilijne oraz polowanie noworoczne.
Polowanie Hubertowskie organizuje się w dniu 3 listopada bądź najbliższym wolnym od pracy dniu. Ma ono szczególnie uroczysty charakter i często połączone jest z mszą przy kapliczce poświęconej świętemu. Podobnie uroczysty charakter ma polowanie wigilijne, kiedy to myśliwi dzielą się opłatkiem i symbolicznie zanoszą karmę do paśników oraz noworoczne, organizowane najczęściej wtedy, kiedy nie uda się przeprowadzić spotkania wigilijnego. Wszystkie te polowania łączy się często z biesiadą przy ognisku lub w domku myśliwskim.

W skład zwyczajów myśliwskich wchodzą również sygnały myśliwskie, o których pisaliśmy w innym miejscu oraz bogaty język i przesądy łowieckie, o których już wkrótce.