Patroszenie zwierzyny

Patroszenie zwierzyny to tyle co usuwanie wnętrzności z jamy brzusznej upolowanych zwierząt. Jest jednym z podstawowych obowiązków myśliwego i należy go dokonywać niezwłocznie po daniu ubitej zwierzynie ostatniego kęsa i pieczęci oraz złomu szczęśliwemu strzelcowi. Zwłoka, szczególnie w przypadku zwierzyny grubej może zaowocować zepsuciem się tuszy (zaparzeniem mięsa) ponieważ ciepło wnętrzności i mięsa nie ma gdzie ujść.

Patroszenie rozpoczyna się od ułożenia zwierzyny na grzbiecie. Należy to robić w miejscu przewiewnym i zacienionym. Patroszenie samców zwierzyny grubej rozpoczyna się od wytrzebienia to jest usunięcia jąder. Pierwszą czynnością jest przecięcie skóry szyi od głowy do mostka. Następnie należy odciąć przełyk i tchawicę razem z krtanią. Po oddzieleniu przełyku i tchawicy od mięśni, wyciąga się kawałek przełyku i przewiązuje go, żeby nie wydostawała się z niego zawartość żołądka. W następnej kolejności rozcina się skórę brzucha wraz z otrzewną od spojenia łonowego do mostka, nie przecinając jednak skóry na spojeniu łonowym oraz samego mostka. Następnie należy włożyć rękę do klatki piersiowej i rozciąć przeponę wzdłuż żeber, wyciągnąć przełyk oraz tchawicę do jamy brzusznej, a następnie usunąć narogi, czyli płuca, serce, nerki i wątrobę oraz patrochy, czyli żołądek z jelitami. Należy zwrócić uwagę, żeby nie rozlać zawartości jelit do wnętrza. Jamę brzuszną można przetrzeć szmatką, ale nie należy do tego używać wody czy trawy.

Następnie należy tuszę wystudzić poprzez powieszenie w przewiewnym, chłodnym miejscu najlepiej w chłodni w miejscach skupu na co najmniej 8 godzin. W miejsca rozcięcia, podgardle i brzuch wkłada się drewniane rozpórki. Powinno się wystudzić również narogi.
Po upolowaniu zająca należy przede wszystkim usunąć mocz ze strzelonej sztuki. Zająca podnosi się za przednie skoki, opiera grzbietem o nogę, i jednocześnie naciskając
i przesuwając ku tyłowi tuszki dłonią na brzuchu usuwa się mocz.

W przypadku ptactwa patroszenie przeprowadza się również najwcześniej jak to możliwe. Strzelone sztuki należy nosić w odpowiedni sposób za szyję na trokach (specjalnych skórzanych paskach z oczkami). Patroszenie ptactwa określa się mianem kulkowania. Wykonuje się je poprzez wprowadzenie do odbytu ptaka patyczka długości ok. 20 cm ze specjalnym nacięciem tworzącym na końcu haczyk. Patyk obraca się aż do nawinięcia jelit. Następnie wyciąga się je na zewnątrz. Czynność tę powtarza się do całkowitego oczyszczenia. Można również rozciąć wzdłuż szyję by usunąć wole z ziarnem, następnie brzuch i usunąć wnętrzności. Skubanie ptaków z piór określa się mianem oporządzania.

Kolejnym etapem czynności dokonywanych z ubitą zwierzyną jest zdejmowanie skóry zwane obielaniem lub skórowaniem w przypadku zwierzyny grubej i osmużaniem w przypadku zajęcy. Wykonuje się po ostudzeniu tuszy, kiedy skórę najłatwiej oddzielić od tuszy. Pierwszą czynnością skórowania jest przecięcie skóry miedzy ścięgnem Achillesa a kością gdzie wkłada się rozpórkę za którą wiesza się tuszę do dołu łbem. Następnie wzdłuż tylnych nóg do odbytnicy po wewnętrznej stronie. Skórę ściąga się stopniowo, od ogona do łba, pomagając sobie nożem tylko w miejscach, gdzie stawia opór.

Ze zwierząt futerkowych skórę zdejmuje się w ten sposób, że najpierw przecina się ją wzdłuż całych nóg od strony wewnętrznej do pachwin, a następnie powoli zdejmuje z tuszy razem ze skórą na łapach i pazurami zaczynając od ogona. Następnie z głowy zdejmuje się całą skórę z uszami i nosem tzw. sposobem workowym. Po wytarciu lewej strony skóry (do czego można użyć na przykład trocin) naciąga się ją zakładając na prawidła. W przypadku zająca i królika zwierzę wiesza się za tylne łapy i przecina skórę wzdłuż aż do odbytnicy po wewnętrznej stronie skoków. Skórę ściąga się najpierw z tylnych skoków, a następnie bez dodatkowych cięć z całej tuszy do łba. Na prawidła naciąga się skórę turzycą do środka (na lewą stronę).

Czynności patroszenia, obielania i oporządzania nie są łatwym zadaniem. Dlatego z pewnością początkujący łowcy powinni je wykonywać pod okiem bardziej doświadczonych myśliwych. W chwili obecnej są również dostępne na rynku specjalne filmy instruktażowe dotyczące patroszenia i bielenia pozyskanej zwierzyny.